Κλασικό, μία πολυχρησιμοποιημένη λέξη που αξιοποιείται συνήθως με σκοπό να δηλώσει πως κάτι είναι αξεπέραστης αξίας και διαχρονικό χωρίς να φθείρεται πραγματικά από τις χωροχρονικές μεταβολές.
Το τι σημαίνουν πραγματικά οι λέξεις και από που προέρχονται λίγο μας απασχολεί δυστυχώς. Όμως θα έπρεπε να μας απασχολεί και αυτό, γιατί αν δεν κατανοήσει κανείς πραγματικά τις έννοιες και τις λέξεις που χρησιμοποιεί, δεν θα μπορέσει ποτέ να φτάσει στην γνώση. Όπως έλεγαν και οι αρχαίοι “Αρχή σοφίας η των ονομάτων επίσκεψις”.
Γι’ αυτό λοιπόν θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε γλωσσικά και μέσω της εσωτερικότητας των λέξεων την έννοια αυτή. Κατ’ αρχάς η λέξη “κλασικό” προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό “κλάσις”, το οποίο σημαίνει την τάξη ή την σειρά. Αργότερα με τα δάνεια των λέξεων οι Λατίνοι με τη λέξη “classicus” δήλωναν αυτό το οποίο ανήκει στην άρχουσα τάξη, τον προνομιούχο.
Ο λόγος λοιπόν που έχει επικρατήσει ο όρος κλασικές σπουδές, είναι ακριβώς γιατί αποτελούσε μέχρι τους τελευταίους αιώνες προνόμιο και στοιχείο ανώτερης φύσης, καθώς η μόρφωση αυτού του τύπου ήταν περιορισμένη μόνο σε μία συγκεκριμένη ελίτ, ήταν δηλαδή στοιχείο της άρχουσας τάξης, όπως και στην αρχαιότητα.
Έχοντας όλα αυτά κατά νου δεν μπορεί παρά να μας γεννηθεί το ερώτημα: Γιατί ονομάζεται κλασική μία μόνο περίοδος δύο αιώνων μέσα στην ιστορία και την προϊστορία της ανθρωπότητας. Αναφερόμαστε προφανώς στην αρχαία Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην Αθήνα του πέμπτου και τετάρτου αιώνα π.Χ. μία περίοδο που στιγμάτισε και άλλαξε την ιστορία και την κοσμοθεωρία όλης της ανθρωπότητας.
Γιατί λοιπόν χαρακτηρίζεται από τις επιστήμες αξεπέραστη αυτή η περίοδος; Διότι τότε ήταν που αναπτύχθηκαν ραγδαία και σε ύψιστο βαθμό τα δύο εργαλεία εξέλιξης του ανθρώπου: της φιλοτεχνίας (αγάπη για την τέχνη- Ήφαιστος) και της φιλοσοφίας (αγάπη για την σοφία- Αθηνά). Σύμφωνα με τους αρχαίους αυτός που δεν εκτιμούσε την τέχνη ήταν άψυχος και αυτός που δεν φιλοσοφούσε ήταν ανόητος.
Την ίδια περίοδο παρατηρούμε την ταυτόχρονη εμφάνιση μεγάλων προσωπικοτήτων, οι οποίες μεγαλούργησαν μέσω της αγάπης και της σοφίας και θέσπισαν τους μετέπειτα πολιτισμούς, δημιουργώντας στην πραγματικότητα τις θετικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Η τέχνη χαρακτηρίζεται από αυστηρό μεγαλείο, αρμονία και κάλος, ορίζονται όλοι οι κανόνες της ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής καθώς και ο αυστηρός ρυθμός στη γλυπτική με τον κανόνα του Πολυκλείτου, ο οποίος επρόκειτο να διαφωτίσει τις μεγάλες διάνοιες της αναγέννησης. Η τέχνη εξέφραζε την νοοτροπία της εποχής αποπνέοντας σοβαρότητα, δέος, στιβαρή ηθική και ακλόνητη ισχύ.
Δεν μιλάμε φυσικά για θεοποίηση ενός πολιτισμού, καθώς τίποτα το ανθρώπινο δεν δύναται να φτάσει το τέλειο, αλλά για την ανάδειξή του ως κλασικού δηλαδή αξεπέραστου, ασυναγώνιστου και συγκλονιστικού. Η συμβολή στην ανθρωπότητα μέσω όλων αυτών, είναι που χαρακτηρίζει τον πολιτισμό αυτό κλασικό. Είναι η ποιότητα των πράξεων που μιλούν δυνατότερα από τις λέξεις. Ας αγαπήσουμε αυτόν τον πολιτισμό και ας τον μελετήσουμε αληθινά γιατί τότε θα μπορέσουμε να τον εκτιμήσουμε και πάνω από όλα να τον βιώσουμε.
Ν.Μ.
