Όταν αναφερόμαστε στα «ανθρώπινα δικαιώματα» συνήθως θεωρούμε ότι αυτά είναι τόσο δεδομένα, που η αναφορά σε αυτά κινδυνεύει να θεωρηθεί περιττή. Εάν, όμως, ρίξουμε μια ματιά στην καθημερινότητά μας, αλλά και στους τίτλους των ειδήσεων θα διαπιστώσουμε ότι κάτι έχουμε παραλείψει από αυτήν τη γαλήνια εικόνα.
Οπότε, κλείνοντας τα μάτια και αναλογιζόμενοι τις δύο αυτές λέξεις σε συνδυασμό με την πραγματική κατάσταση που επικρατεί, τότε θα κουνήσουμε στενοχωρημένοι το κεφάλι και θα αναφωνήσουμε ένα μεγαλειώδες «συμβαίνει», που θα αποτελεί το επιστέγασμα της απογοήτευσης και της αποστασιοποίησής μας.
Ωστόσο, παρέλκει να ειπωθεί ότι ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα είναι πολύ συγκεκριμένος και μερικά ερωτήματα που θα μπορούσε να θέσει ο μέσος, καθημερινός άνθρωπος, είναι και αυτά που θα δείξουν ότι η συμμετοχή και η εγρήγορση είναι δυνατές, χωρίς να αισθανόμαστε μηδαμινοί και μικροί. Διότι αυτή είναι η παγίδα, την οποία οφείλουμε να αποφύγουμε, εάν θέλουμε να είμαστε συνεπείς με τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου.
Έτσι, λοιπόν, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά ερωτήματα, όπως γιατί η βία κατά γυναικών και παιδιών συνεχίζει να αποτελεί παγκόσμια απειλή, με τα περιστατικά να αυξάνονται; Γιατί μειονότητες και ευάλωτες ομάδες, όπως πρόσφυγες, ΛΟΑΤΚΙ+ και Άτομα με Αναπηρία συνεχίζουν να βιώνουν ρατσισμό και διακρίσεις; Γιατί εκατομμύρια άνθρωποι εγκαταλείπουν με τη βία τις εστίες τους, λόγω διώξεων και συγκρούσεων; Γιατί η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υγεία είναι δυσπρόσιτη; Γιατί τα εργασιακά δικαιώματα παραβιάζονται συνεχώς;
Παρόλο, που οι απαντήσεις σε όλα τα προηγούμενα είναι η πολιτική κινητοποίηση, η δημιουργία κατάλληλων πολιτικών ενσωμάτωσης, προσβασιμότητας και προώθησης της ειρήνης, θα διαπιστώσουμε και πάλι ότι είμαστε μικροί για να «τρέξουμε» όλες τις απαραίτητες αλλαγές. Άλλη μια πλάνη, όμως, που οφείλουμε να αποφύγουμε.
Άρα, τελικά, τι μπορούμε να κάνουμε; Η απάντηση είναι απλή αλλά σύνθετη στη σύλληψή της. Εάν θεωρούμε τους εαυτούς μας «πολεμιστές», τότε οφείλουμε, βγαίνοντας από την πόρτα του σπιτιού μας, να οπλιστούμε με εγρήγορση και διάθεση παρέμβασης σε ό,τι θεωρούμε ότι προσβάλλει ή περιορίζει ανθρώπινα δικαιώματα και διεκδικήσεις, στο λεωφορείο, στη γειτονιά, στον περίπατο. Θα πρέπει να μιλήσουμε, να συνδιαλλαγούμε στους χώρους εργασίας μας και στην κοινωνία. Να συμμετάσχουμε, να διεκδικήσουμε, να φωνάξουμε.
Το λάβαρό μας λέει «τίποτα το ανθρώπινο δε μου είναι ξένο» και άρα προτάσσουμε τον εαυτό μας απέναντι σε κάθε καθημερινή δυστοκία. Είναι διαφορετικά ιδωμένο το καζαντζακικό χρέος «Εγώ, εγώ μονάχος έχω χρέος να σώσω τη ΓΗ. Αν δε σωθεί αυτή, εγώ θα φταίω.»
Ναι, θα φταίμε γιατί βλέπαμε και αντί να μιλήσουμε, γυρίσαμε το κεφάλι από την άλλη πλευρά και θα κουνάμε το κεφάλι διαπιστώνοντας ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται.
Και έτσι θα αλλάξει ο κόσμος; Άγνωστο. Αλλά από το να μείνουμε εντελώς άπραγοι, «Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται», όπως γράφει ο Καβάφης.
Γ.Σ
