Tι τίτλος! Σαν τα πανό στις μαρκίζες των κινηματογράφων που διαφημίζουν τις ταινίες!
Όσοι συνήθιζαν να πηγαίνουν τα Σάββατα στο σινεμά της γειτονιάς τις δεκαετίες ’50-’70, σίγουρα τα θυμούνται. Τεράστια, φανταχτερά στα χρώματα για να προκαλούν το βλέμμα σου από μακριά και με τίτλο που εξάπτει την περιέργειά σου.
Ήταν η εποχή που άνθισαν και οι ταινίες τρόμου. Τότε το πανό είχε και την απαραίτητη επεξήγηση, που σε βεβαίωνε ότι θα δεις το απρόσμενο, το παράξενο, το εξωπραγματικό και μία υπόνοια: μήπως τελικά είναι πραγματικό και όχι μόνο φαντασία; Μήπως ο αληθινός τρόμος σε περιμένει στη γωνία, καθώς γυρίζεις από το σινεμά στο σπίτι;
Ήταν η εποχή που η πληροφόρηση του κοινού, είχε αρχίσει να στηρίζεται στην ραγδαία αναπτυσσόμενη τέχνη της προβολής: τη διαφήμιση.
Τι διαφορά! Το να μην περιορίζεσαι στη λιτή πληροφόρηση από τον τίτλο της ταινίας στις τελευταίες σελίδες της εφημερίδας, αλλά να βρίσκεσαι μπροστά σε μια εκρηκτική πληροφόρηση χάρις στο πανό στην μαρκίζα του σινεμά!
Στέκεσαι εκεί απροετοίμαστος και ανοχύρωτος γεμάτος σκέψεις και συναισθήματα που δεν ξέρεις από που ήρθαν. Πρέπει να τα βάλεις σε τάξη, για ν’ αποφασίσεις! Ο χρόνος πιέζει, το έργο αρχίζει! Η περιέργεια για το «άγνωστο» υπερφαλαγγίζει την κρίση που θα μπορούσε να διακρίνει το ποιοτικό και χρήσιμο, από το ευτελές και ανώφελο. Η καρδιά σφίγγεται με την ιδέα του φόβου και του τρόμου που θα βιώσει.
Στα σίγουρα; Ναι βέβαια, αφού το λέει η διαφήμιση στο πανό έτσι θα είναι! λες με αφελή ευπιστία.
Η φαντασία χάνεται σε δαιδάλους προσπαθώντας να δώσει μορφή στην πηγή του τρόμου, νομίζοντας ότι έτσι θα μπορέσει να την αντιμετωπίσει. Μετατρέπεται σε «φαντασίωση», που μπορεί εύκολα να αλλοιώσει τα δεδομένα και να συμπληρώσει τα κενά με ανύπαρκτα στοιχεία.
Η εικόνα στο πανό έχει δώσει το έναυσμα: Μια τεράστια αράχνη απλώνει τα μαύρα πόδια της, που σαν πλοκάμια εξέχουν απειλητικά από το πλαίσιο.
Κι ως υποψήφιος θεατής – καθώς μπαίνεις στο σινεμά βιαστικά, για να βρεις μια καλή θέση – σκύβεις ασυνείδητα το κεφάλι. Έχεις ήδη ξεχάσει, ότι πάνω από την είσοδο είναι μόνο ένα πανό φτιαγμένο από ξύλο και πανί που στέκεται εκεί ακίνητο καρφωμένο στον τοίχο!
Στο σκοτάδι της αίθουσας περιμένεις με αδημονία να δεις την «αράχνη» να επιτίθεται – αν αναζητάς την αδρεναλίνη του φόβου – ή και τον ήρωα που θα σώσει τον κόσμο από την αράχνη – αν αναζητάς να βιώσεις τη λύτρωση όπως στα αρχαία δρώμενα.
Κι όταν όλο αυτό τελειώνει κι ανάβουν τα φώτα, έρχεται η ώρα της αλήθειας. Καθώς περπατάς στο πεζοδρόμιο ένας βιαστικός σε σκουντά, στο δρόμο ένα αυτοκίνητο κορνάρει. Βρίσκεσαι πάλι στην πραγματικότητα, βλέπεις και ακούς το υπαρκτό γύρω σου, το χειροπιαστό. Τότε -αν θέλεις-μπορείς ελεύθερα πια και ανεπηρέαστα να σκεφθείς και να κρίνεις συλλέγοντας τα αληθινά δεδομένα.
Ένοιωσες απογοήτευση που δεν είδες ούτε μια αράχνη στο έργο; Υπέμεινες στωικά να τελειώσει το έργο για να δεις που το πάει ο σκηνοθέτης; Σκέψου ότι δεν χρειάζεται να το πάθεις ξανά. Αρκεί να θυμάσαι το όνομα αυτού του σκηνοθέτη των b- movies και ό,τι καλό θα είναι να χρησιμοποιείς την κρίση και τη λογική σου για να ερευνήσεις την ποιότητα του έργου, πριν να μπεις στο σινεμά.
Από εκείνη την εποχή έχει περάσει μισός αιώνας και βάλε. Η «βιομηχανία του κινηματογράφου» αντικατέστησε τα κατασκευασμένα δέντρα και ζωγραφισμένα τοπία του σκηνικού με αληθινά κι εσύ τότε νόμιζες ότι είσαι μέσα σε αυτή την τεράστια οθόνη. Κι ύστερα ήρθε η ηλεκτρονική εικόνα και τώρα πια, πολλά «σκηνικά» δεν είναι τίποτε άλλο από μια συγκέντρωση pixel στην οθόνη, που προσπαθεί και πάλι να σε πείσει ότι είναι αληθινά σπίτια, δέντρα και ότι άλλο. Όμως δεν το προσέχεις, επειδή με τα χρόνια έχεις μάθει, έχεις συνηθίσει «να ζεις» το φανταστικό σαν να ήταν αληθινό.
Και κάποιες φορές ο σκηνοθέτης – αποφασίζοντας να «παίξει» – επεξεργάζεται το φιλμ κι εσύ βλέπεις πια τους αληθινούς ηθοποιούς σαν καρτούν κι αναρωτιέσαι γιατί το έκανε; ποιο το όφελος για το θεατή;
Αφού μπορούσε να το κάνει, το έκανε! Αυτή ήταν η απάντηση ενός ειδικού στα του σινεμά, όταν τον ρώτησα.
Τώρα μάλιστα δεν πας πια στο σινεμά – αφού του επέτρεψες να μπει στο σπίτι σου – κι έτσι έχεις χάσει αυτή τη μαγεία της προετοιμασίας, της μετακίνησης και της εισόδου στη μισοσκότεινη αίθουσα.
Κυρίως όμως έχεις χάσει αυτή την ουσιαστική στιγμή της εξόδου από το σινεμά, της μετάβασης από το φανταστικό κόσμο της οθόνης στον πραγματικό κόσμο της αληθινής ζωής.
Τώρα πια τα όρια μεταξύ φανταστικού και πραγματικού έχουν αρχίσει να γίνονται ασαφή και η κίνηση υποχωρεί συχνά, δίνοντας τη θέση της στην ακινησία. Δεν χρειάζεται πια να ντυθείς να βγεις από το σπίτι να πας στο περίπτερο να αγοράσεις εφημερίδα, ούτε να κάνεις τη βόλτα στη γειτονιά για να δεις, να μάθεις, να πληροφορηθείς. Το πανό του σινεμά αντικαταστάθηκε από την ηλεκτρονική οπτικοακουστική διαφήμιση. Κι εσύ δεν έχεις να κάνεις τίποτε άλλο από το να διαλέξεις σε ποια οθόνη θα κάνεις «περιήγηση»: τηλεόραση, κινητό, ή κομπιούτερ.
Αυτή η ίδια οθόνη, όπου βλέπεις το διαφημιστικό σποτ ή την ταινία, είναι αυτή που θα σου προμηθεύσει ανά πάσα στιγμή και κάθε άλλου είδους «πληροφόρηση» σαν «ειδήσεις», «ενημερωτική εκπομπή» ή «διαφήμιση» τεχνηέντως κρυμμένη ανάμεσα από τις ειδήσεις, ή όποιο άλλο τρόπο σκαρφιστεί ο ανθρώπινος νους. Και σου παρέχει και δωρεάν εφημερίδα. Με ένα κλικ έχεις μια ολόκληρη εφημερίδα και με άλλο ένα άλλη μία. Κι άλλα δυο κλικ για να ξαναδείς «πως το λέει η μια και πως η άλλη» Κι όσο τα μάτια σου καρφωμένα στο κινητό στέλνουν εικόνες στον εγκέφαλο, τα αυτιά σου του στέλνουν τους ήχους από την τηλεόραση που λέει τις ειδήσεις!
Την ίδια ώρα και στιγμή κάπου μακριά από το οπτικό πεδίο σου βέβαια, κάποιος μηχανισμός μετράει τα δικά σου «κλικ» για να επιλέξει, πάντα με τρόπο μηχανικό τι θα σου σερβίρει!
Κι εσύ, καθισμένος ράθυμα στον καναπέ κι αμήχανος μπροστά σε αυτή την ομοβροντία των πληροφοριών, εισπράττεις ασυνείδητα το κάθε τι, χωρίς να σκεφθείς αν είναι μια αλήθεια ή μια φαντασίωση, ή η προσωπική εντύπωση κάποιου άγνωστου σε εσένα, αν είναι μια εμπεριστατωμένη σοβαρή μελέτη ή τα πομπώδη λόγια αυτού που θέλει να προβληθεί πάση θυσία.
Γίνονται όλα αυτά κι εμείς είμαστε ανοχύρωτοι, επειδή μας βρίσκουν απροετοίμαστους μέσα στο σπίτι με την παντόφλα και τις πιζάμες ή είμαστε αφηρημένοι γιατί σκεφτόμαστε τα προβλήματά μας, ή μας αποσπούν την προσοχή οι φωνές των παιδιών, η φασαρία που κάνει ο γείτονας.
Κι όμως θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε στον εαυτό μας ένα συγκεκριμένο χρόνο συνειδητής ενημέρωσης με κριτικό πνεύμα, όπως παλαιότερα αφιερώναμε χρόνο για να διαβάσουμε μια έγκριτη εφημερίδα ή να επιλέξουμε μια ταινία, έχοντας την εμπειρία ότι τα «διαφημιστικά πανό» δεν λένε πάντα την αλήθεια!
Είμαστε ανοχύρωτοι επειδή «δεν γνωρίζουμε τα νέα συστήματα» και έχουμε μάθει να εμπιστευόμαστε τους «ειδικούς».
Όμως ας αναρωτηθούμε: κάθε ένας που διατείνεται ότι είναι ειδικός, είναι πράγματι;
Ουσιαστικά όμως είμαστε ανοχύρωτοι, επειδή δεν είμαστε εσωτερικά προετοιμασμένοι για να κάνουμε τη διάκριση μεταξύ φανταστικού και πραγματικού, αληθινού και ψεύτικου. Κι έτσι βιώνουμε έναν φόβο υπαρκτό, αληθινό για εμάς, μόνο με την ιδέα ενός φανταστικού και ανύπαρκτου κινδύνου.
Διότι πάθαμε, αλλά δεν μάθαμε!
Δεν μετατρέψαμε σε πείρα την κάθε χειροπιαστή βιωματική στιγμιαία συνειδητοποίηση ότι «το έργο ήταν πατάτα», ή ότι η «είδηση» είναι κάποιες φορές οτιδήποτε άλλο, αλλά όχι ενημέρωση για αληθή γεγονότα.
Και σε κάθε νέα περίσταση δεν δίνουμε στον εαυτό μας λίγο χρόνο να σκεφθεί για να παρατηρήσει εκ των προτέρων τα σημάδια του ψεύτικου, του ευτελούς, του ανερμάτιστου, του ανεδαφικού.
8 Αυγούστου 2024
«Αναρτάται» στο σύγχρονο πανό πληροφόρησης (στις ηλεκτρονικές οθόνες) ο τίτλος του νέου έργου τρόμου: Από τσίμπημα της καφέ αράχνης πέθανε ο 48χρονος! Οι μνήμες από τις πρόσφατες επιδημίες μαζί με όλες τις τρομακτικές σκηνές που έχουμε δει στο σινεμά, συνωστίζονται στον εγκέφαλό μας για το ποια θα πάρει την πρωτοκαθεδρία στο σχεδιασμό των κινήσεων άμυνας κατά του «θηρίου».
Προτάθηκε να μην καθίσουμε ξανά σε παγκάκι, γιατί εκεί «λέει» τον τσίμπησε! Πάλι καλά που δεν…. σύραμε το παγκάκι σε δίκη, όπως έγινε το Μεσαίωνα με την κότα που καταδικάστηκε στο δικαστήριο σε θανατική ποινή, επειδή μπήκε στο χωράφι του γείτονα!
Πολλοί άρχισαν να «γκουγκλάρουν» για να μάθουν τα πάντα για την καφέ αράχνη. Μικρές διάσπαρτες χαμηλόφωνες συζητήσεις ακούγονται εδώ κι εκεί.
Και το όλον είναι σαν ένα ζωντανό δρώμενο, σαν να γυρίζεις ταινία του σινεμά, με αόρατο σκηνοθέτη, αλλά παρόντες τους αυτόκλητους πρωταγωνιστές, όλους αυτούς που «ανασκουμπώθηκαν» για τη μάχη με το θηρίο. Και με τους απαραίτητους κομπάρσους, που συμμετείχαν νοιώθοντας να τους δαγκώνει ο φόβος. Ένας φόβος ανύπαρκτος που δεν βασίζεται στην αδιαμφισβήτητη αλήθεια της πραγματικότητας ή σε τεκμηριωμένα επιστημονικά συμπεράσματα, αλλά σε υποθέσεις που παρουσιάστηκαν σαν βεβαιότητες.
16 Αυγούστου 2024
«Αναρτώνται» οι τίτλοι τέλους: “Στον στρεπτόκοκκο οφείλεται ο θάνατος του 48χρονου και όχι στην καφέ αράχνη!”
Πολλοί στέκουν αμήχανοι, μετέωροι, θυμίζοντας το στίχο του Καβάφη:
«Και τώρα τί θα κάνουμε χωρίς βαρβάρους;»
Υπομονή σύντομα θα προβληθεί στις οθόνες του σπιτιού μας η νέα «ταινία τρόμου»: « Ο Στρεπτόκοκκος προ των πυλών»
Α.Α.
